آموزش کامل شست‌وشوی دستگاه شیردوش با سود و اسید

آموزش کامل شست‌وشوی دستگاه شیردوش؛ از آبکشی اولیه تا استفاده از سود و اسید

شست‌وشوی دستگاه شیردوش یکی از مهم‌ترین کارهایی است که بعد از هر نوبت شیردوشی باید با دقت انجام شود. اگر مسیر شیر به‌درستی شسته نشود، باقی‌مانده شیر، چربی، پروتئین و رسوبات معدنی به‌مرور داخل لاینرها، شیلنگ‌ها، لوله‌ها و سایر بخش‌های دستگاه جمع می‌شوند.

این موضوع فقط به تمیزی ظاهری دستگاه مربوط نیست. شست‌وشوی نامناسب می‌تواند کیفیت بهداشت مسیر شیر را پایین بیاورد و در طول زمان روی عملکرد تجهیزات نیز اثر بگذارد.

برای همین بهتر است شست‌وشوی دستگاه را یک فرآیند چندمرحله‌ای در نظر بگیریم، نه صرفاً عبور دادن مقداری آب از داخل لوله‌ها.

تفاوت شست‌وشوی دستی و اتوماتیک :

در بعضی دستگاه‌های شیردوش، شست‌وشو به‌صورت دستی انجام می‌شود. در این حالت اپراتور باید آب، مواد شوینده و زمان گردش محلول را کنترل کند.

در دستگاه‌های دارای اتوماسیون، بخش زیادی از این مراحل طبق برنامه از پیش تعیین‌شده انجام می‌شود.

با این حال، اصل کار در هر دو سیستم تقریباً مشابه است. ابتدا شیر باقی‌مانده تخلیه می‌شود، سپس آبکشی اولیه انجام می‌گیرد، محلول شوینده در دستگاه به گردش درمی‌آید و در پایان سیستم آبکشی می‌شود.

مرحله اول؛ تخلیه شیر باقی‌مانده:

بعد از پایان شیردوشی، بهتر است تا جای ممکن شیر باقی‌مانده داخل لوله‌ها تخلیه شود.

این کار ممکن است با استفاده از کنترل‌برد، کلید مخصوص یا سیستم تخلیه دستگاه انجام شود.

هرچه مقدار شیر باقی‌مانده کمتر باشد، آبکشی و شست‌وشوی بعدی بهتر انجام خواهد شد.

مرحله دوم؛ آبکشی اولیه :

پس از تخلیه شیر، نوبت به آبکشی اولیه می‌رسد.

در سیستم‌های دستی، معمولاً وان یا لگن شست‌وشو از آب پر می‌شود و خرچنگی‌ها روی جت‌های شست‌وشو قرار می‌گیرند.

با فعال شدن وکیوم، آب وارد لاینرها و خرچنگی‌ها شده، از شیلنگ‌ها و لوله‌های شیر عبور می‌کند و در نهایت از مسیر خروجی خارج می‌شود.

هدف این مرحله این است که بخش زیادی از شیر باقی‌مانده پیش از ورود ماده شوینده از سیستم خارج شود.

برای هر دستگاه چقدر آب لازم است؟

به‌عنوان یک تخمین اولیه می‌توان حدود ۵ تا ۶ لیتر آب برای هر واحد شیردوش در نظر گرفت.

برای مثال، یک دستگاه ۴ واحدی ممکن است حدود ۲۰ تا ۲۴ لیتر آب نیاز داشته باشد و برای یک دستگاه ۱۲ واحدی می‌توان حدود ۶۰ لیتر را به‌عنوان نقطه شروع در نظر گرفت.

البته این عدد ثابت نیست.

حجم رسیور، طول و قطر لوله‌ها، وجود Milk Meter، شیشه رکورد و طراحی کلی دستگاه همگی در تعیین حجم واقعی آب نقش دارند.

به همین دلیل تعداد واحدهای شیردوش تنها معیار محاسبه نیست.

روش عملی تشخیص حجم مناسب آب :

یکی از روش‌های تجربی این است که هنگام مکش آب از وان به رفتار لوله ورودی توجه شود.

وقتی آب داخل وان رو به اتمام است، ممکن است برای چند ثانیه لوله به‌صورت نیمه‌پر کار کند و هوا همراه با آب وارد سیستم شود.

بعد از آن، آبی که وارد دستگاه شده باید پس از گردش دوباره به وان برگردد.

این رفتار می‌تواند برای تنظیم تقریبی حجم آب به اپراتور کمک کند.

اگر آب خیلی کم باشد، گردش مناسبی در تمام مسیر شکل نمی‌گیرد. اگر حجم آب بیش از حد زیاد باشد نیز ممکن است ماده شوینده بیش از اندازه رقیق شود.

دمای مناسب آب :

در مرحله‌ای که ماده شوینده قلیایی یا اسیدی در آب حل می‌شود، دمای اولیه آب اهمیت زیادی دارد.

در روش عملی توضیح داده‌شده، آب اولیه با دمای بالاتر از حدود ۷۰ درجه سانتی‌گراد در نظر گرفته می‌شود.

این دما کمک می‌کند ماده شوینده بهتر حل شود و محلول با دمای مناسب وارد دستگاه شود.

البته در طول مسیر، آب مقداری از دمای خود را از دست می‌دهد و این موضوع طبیعی است.

دمای دقیق مورد استفاده باید با توجه به نوع دستگاه و دستور ماده شوینده تعیین شود.

مدت زمان گردش محلول :

بعد از آماده شدن محلول شوینده، لازم است محلول برای مدتی در سیستم گردش کند.

بسته به نوع دستگاه، این مدت می‌تواند در حدود ۲۰ دقیقه تا نیم ساعت باشد.

در این مدت، آب و شوینده از وان وارد دستگاه می‌شوند، در مسیرهای مختلف گردش می‌کنند و دوباره به محل اولیه بازمی‌گردند.

این گردش باعث می‌شود ماده شوینده زمان کافی برای تماس با سطوح داخلی و جدا کردن چربی و رسوبات داشته باشد.

نقش سود در شست‌وشوی دستگاه شیردوش :

سود یا شوینده قلیایی بیشتر برای حذف آلودگی‌های آلی استفاده می‌شود.

چربی شیر، پروتئین‌ها و باقی‌مانده‌های شیر از جمله موادی هستند که شست‌وشوی قلیایی به پاک شدن آن‌ها کمک می‌کند.

به همین دلیل می‌توان گفت وظیفه اصلی سود، چربی‌زدایی و پاک کردن بقایای آلی از مسیر شیر است.

چرا نباید همیشه فقط از سود استفاده کرد؟

اگر تمام مراحل شست‌وشو فقط با شوینده قلیایی انجام شوند، برخی رسوبات معدنی ممکن است در دستگاه باقی بمانند.

از طرف دیگر، استفاده بیش از اندازه یا نامناسب از مواد قلیایی نیز می‌تواند در طول زمان روی بعضی شیلنگ‌ها، لاینرها و قطعات دستگاه اثر بگذارد.

به همین دلیل بهتر است شوینده قلیایی و اسیدی طبق یک برنامه مشخص در کنار هم استفاده شوند.

نقش اسید در شست‌وشو :

اسید بیشتر برای حذف و کنترل رسوبات معدنی استفاده می‌شود.

در واقع سود و اسید دو وظیفه متفاوت دارند.

سود بیشتر روی چربی و باقی‌مانده‌های آلی اثر می‌گذارد و اسید برای مقابله با رسوبات معدنی کاربرد دارد.

به همین دلیل استفاده متعادل از این دو می‌تواند نتیجه بهتری نسبت به استفاده مداوم از یک نوع شوینده داشته باشد.

غلظت ماده شوینده :

در روش مطرح‌شده، غلظت‌هایی در محدوده حدود یک تا یک‌ونیم درصد و در برخی موارد تا حدود دو درصد مطرح می‌شود.

با این حال، این اعداد نباید برای همه مواد شوینده یکسان در نظر گرفته شوند.

مقدار دقیق مصرف باید بر اساس دستور شرکت سازنده ماده شوینده و مشخصات دستگاه تعیین شود.

کم بودن غلظت می‌تواند باعث ناقص ماندن شست‌وشو شود و استفاده بیش از اندازه نیز لزوماً به معنی تمیز شدن بهتر نیست.

مثال برای دستگاه ۱۲ واحدی :

فرض کنیم یک دستگاه ۱۲ واحدی حدود ۶۰ لیتر آب برای گردش محلول نیاز دارد.

ابتدا همین حجم آب در وان آماده می‌شود و سپس مقدار ماده شوینده بر اساس درصد مصرف تعیین‌شده به آن اضافه می‌شود.

به این ترتیب، ابتدا حجم واقعی آب مشخص می‌شود و بعد میزان سود یا اسید بر اساس همان حجم محاسبه می‌شود.

برنامه سود و اسید در دستگاه‌های اتوماتیک :

در سیستم‌های اتوماتیک می‌توان یک برنامه منظم برای شست‌وشوی اسیدی و قلیایی تعریف کرد.

برای مثال، در روش مطرح‌شده یک وعده شست‌وشو با سود، وعده بعدی با اسید و وعده بعد دوباره با سود انجام می‌شود.

اگر روزانه سه بار شیردوشی انجام شود، می‌توان دو مرحله قلیایی و یک مرحله اسیدی را به‌عنوان یک الگوی عملی در نظر گرفت.

این الگو باید بر اساس شرایط واقعی دستگاه، کیفیت آب و توصیه سازنده تنظیم شود.

برنامه شست‌وشو در دستگاه‌های ساده

در دستگاه‌هایی که اتوماسیون ندارند نیز می‌توان برنامه هفتگی داشت.

اگر روزانه سه نوبت شیردوشی انجام شود، در یک هفته ۲۱ وعده شیردوشی خواهیم داشت.

در روش توضیح داده‌شده می‌توان دو یا سه شست‌وشو از این تعداد را به اسید اختصاص داد و بقیه را با شوینده قلیایی انجام داد.

باز هم شرایط آب و میزان رسوب‌گذاری در تعیین تعداد واقعی شست‌وشوهای اسیدی اهمیت دارد.

مرحله آخر؛ آبکشی نهایی :

پس از حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه گردش محلول، ماده شوینده از سیستم تخلیه می‌شود.

سپس یک بار دیگر وان با آب تمیز پر شده و آب در تمام مسیر دستگاه گردش می‌کند.

هدف این مرحله خارج کردن باقی‌مانده سود یا اسید از لاینرها، شیلنگ‌ها، لوله‌ها، رسیور، Milk Meter و سایر قسمت‌های دستگاه است.

بعد از پایان کار نباید مقدار قابل توجهی از شوینده در مسیر شیر باقی بماند.

جمع‌بندی :

شست‌وشوی دستگاه شیردوش یک فرآیند مرحله‌ای است.

ابتدا شیر باقی‌مانده تخلیه می‌شود، سپس آبکشی اولیه انجام می‌گیرد و در ادامه محلول شوینده با حجم و دمای مناسب در دستگاه گردش می‌کند.

برای برآورد اولیه می‌توان حدود ۵ تا ۶ لیتر آب به ازای هر واحد شیردوش در نظر گرفت، اما مقدار دقیق به طراحی دستگاه بستگی دارد.

محلول شوینده نیز در روش توضیح داده‌شده حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در دستگاه گردش می‌کند.

سود بیشتر برای حذف چربی و باقی‌مانده‌های آلی کاربرد دارد و اسید به کنترل رسوبات معدنی کمک می‌کند.

در پایان نیز دستگاه باید به‌خوبی آبکشی شود.

نوع دستگاه، حجم رسیور، کیفیت آب، نوع شوینده و دستور کارخانه سازنده باید در تنظیم برنامه نهایی شست‌وشو در نظر گرفته شوند.